18 Decอาชีพการเพาะเห็ดเป็นอาชีพที่สร้างรายได้ให้เกษตรกรได้ดี

เห็ดเป็นอาหารที่คนทั่วไปนิยมบริโภคเนื่องจากมีรสชาติอร่อย มีคุณค่าทางโภชนาการสูงโดยเฉพาะโปรตีน  วิตามินและเกลือแร่ ปลอดภัยจากสารเคมี นอกจากนี้เห็ดที่รับประทานได้ บางชนิดยังมีสรรพคุณเป็นยารักษาโรคอีกด้วยประเทศไทยมีสภาพแวดล้อมต่าง ๆ ที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของเห็ดหลายชนิด ประกอบกับมีวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรที่สามารถใช้เพาะเห็ดได้อยู่หลายชนิดและหาได้ไม่ยาก กรรมวิธีการเพาะเห็ดแม้จะมีหลายขั้นตอนแต่ก็ใช้ระยะเวลาในการเพาะสั้น  สามารถเพาะได้ตลอดทั้งปี โดยเฉพาะการเพาะเห็ดในถุงพลาสติกเป็นการเพาะเลียนแบบธรรมชาติและมีการพัฒนาการเพาะกับเห็ดมากมายหลายชนิด ปัจจุบันอาชีพการผลิตเห็ดถุงสามารถสร้างรายได้ให้กับเกษตรกรได้เป็นอย่างดี แต่ธุรกิจนี้จะประสบความสำเร็จได้ ต้องมีการใช้ทรัพยากรหลายอย่างเป็นส่วนประกอบและต้องคำนึงถึงปัจจัยอื่นๆ ดังจะกล่าวต่อไป

อาชีพการเพาะเห็ดเป็นอาชีพที่สร้างรายได้ให้เกษตรกรได้ดีก็จริง ผู้ที่จะเริ่มดำเนินการธุรกิจด้านนี้จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องศึกษาข้อมูลที่เกี่ยวข้องให้มาก ต้องคำนึงถึงปัจจัยหลายอย่างทั้งเรื่องปัจจัยการผลิต  วิธีการผลิต  เงินทุน และการตลาด จึงจะส่งผลให้การดำเนินงานประสบความสำเร็จและสามารถทำธุรกิจการผลิตเห็ดได้อย่างยั่งยืนปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของเห็ด ได้แก่ อาหาร  สภาพแวดล้อมประกอบด้วย อุณหภูมิ ความชื้น แสง และการถ่ายเทอากาศ  ซึ่งสิ่งเหล่านี้ผู้เพาะเห็ดสามารถควบคุมดูแลให้เป็นไปตามความต้องการของชนิดเห็ดได้ระดับหนึ่ง  เนื่องจากจะมีการดูแลที่แน่นอน  แต่ยังมีปัจจัยอื่นที่ยากในการควบคุมซึ่งเป็นปัจจัยภายนอกที่มีความสำคัญ ดังนี้

เชื้อเห็ด  นับเป็นสิ่งที่ผู้เพาะเห็ดให้ความสำคัญเป็นอย่างยิ่งเนื่องจากผู้เพาะเห็ด ส่วนใหญ่ต้องสั่งซื้อเชื้อจากผู้ผลิตเชื้อเห็ด  ไม่ว่าจะเป็นเห็ดฟางหรือเห็ดถุงก็ตาม หากผู้ผลิตเชื้อเกิดปัญหาในด้านการผลิต ก็จะส่งผลกระทบโดยตรงต่อผลผลิตและขณะนี้ประเทศไทยยังไม่มีพระราชบัญญัติคุ้มครองในส่วนของเชื้อพันธุ์เห็ด ทำให้ผู้เพาะเห็ดเกิดความกังวลในเรื่องนี้เป็นอย่างมาก ดังนั้นหน่วยงานราชการจึงเข้ามาช่วยกำกับดูแลในเบื้องต้นโดย มีการทดสอบ ตรวจสอบกระบวนการผลิตหรือให้คำปรึกษาแนะนำที่ถูกต้อง อันจะเป็นการช่วยพัฒนาการผลิตเชื้อเห็ดให้ได้คุณภาพ  ตลาด เป็นปัจจัยที่เกษตรกรผู้เพาะเห็ดทั้งรายเก่าและรายใหม่ต้องเข้าไปเกี่ยวข้องทุกระดับ เนื่องจากเห็ดเป็นพืชที่เน่าเสียง่ายชนิดหนึ่ง จึงต้องประสบกับปัญหาเช่นเดียวกับพืชอื่น ๆ ดังนั้น การเข้าใจระบบตลาดเป็นอย่างดี จะทำให้สามารถวางแผนการผลิตได้สอดคล้องกับการตลาดได้  โดยเฉพาะถ้าได้มีการดำเนินการการผลิตแบบครบวงจรทั้งในรูปแบบการส่งสดและแปรรูปจะทำให้ลดความเสี่ยงในการผลิตลงได้

13 Novความยั่งยืนของอาชีพทำฟาร์มเพาะเห็ด

สภาพสังคมในปัจจุบันมนุษย์เราได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงในด้านต่างๆ เช่นด้านเศรษฐกิจ การเมือง สังคมและสิ่งแวดล้อมเป็นอย่างมาก ประชากรเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ แต่งทรัพยากรมีน้อยลง จึงมีความจำเป็นต้องใช้ทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัดให้มีความคุ้มค่ายิ่งขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งเรื่องของการประกอบอาชีพด้านการเกษตร มีความจำเป็นที่จะต้องใช้ประโยชน์จากการประกอบอาชีพให้มีความคุ้มค่ายิ่งขึ้น อาชีพการเพาะเห็ดฟาง จึงเป็นอีกอาชีพหนึ่งที่จะเป็นทางเลือกในการสร้างรายได้โดยการใช้วัสดุเหลือใช้ ในการประกอบอาชีพมาสร้างรายได้และการมีงานทำอย่างยั่งยืนของประชาชน

การเพาะเห็ดเป็นกิจกรรมเสริมรายได้สำหรับเกษตรกร และส่งเสริมการเพาะเห็ดเป็นอาชีพ เพราะเป็นบทบาทหน้าที่ของนักวิชาการส่งเสริมการเกษตรที่ต้องส่งเสริมอาชีพการเกษตรทุกประเภท และรู้สึกอิมเอิบใจที่นักเรียนเกษตรกรหลายคนสามารถเอาทักษะนี้ไปทำเป็นอาชีพได้หลังการอบรม แต่ก็มีผู้ประกอบการเพาะเห็ดหลายๆรายถามเสมอถึงความยั่งยืนของอาชีพเพาะเห็ด การเพาะเห็ดไม่ได้ยึดเป็นอาชีพหลัก สิ่งสำคัญผู้ประกอบการฟาร์มเห็ดควรต้องมีสิ่งเหล่านี้เป็นองค์ประกอบ

1.มีความกระตือรือร้น และรักการศึกษาเรียนรู้วิชาการด้านนี้ไปตลอดชีวิต วิชาการเพาะเห็ดมีการปรับปรุงและเปลี่ยนแปลงวิธีการการผลิตอยู่ตลอดเวลาจึงจำเป็นต้องติดตามเรียนรู้อยู่เสมอ
2.รู้จักประยุกต์ ดัดแปลง อุปกรณ์-เครื่องมไม้เครื่องมือ และเทคนิควิธีการในการผลิตให้เหมาะสมกับฟาร์มของตนเอง
3.อดทนต่อการรุกรานของศัตรูเห็ด เขาบอกว่าอาชีพอื่นเริ่มต้นยากแต่ทำไปนานๆจะชำนาญและง่าย แต่อาชีพเพาะเห็ดเริ่มต้นทำง่ายๆ แต่ต่อไปจะยิ่งยากเพราะศัตรูพืชใหม่จะแวะเวียนมาเยี่ยมตลอดเวลา แก้ไขปัญหาหนึ่งได้ก็เจอปัญหาใหม่ นักเพาะเห็ดจึงต้องใจยาว และอดทนเสมอ
4.ลดต้นทุนโดยการใช้วัสดุในท้องถิ่นให้มาก และต้องมีวัสดุหลัก(ขี้เลื่อย)ที่มีสำหรับการผลิตสม่ำเสมอ
5.ไม่ว่าจะเริ่มต้นที่ตรงไหน ความยั่งยืนจะเกิดได้ต้องผลิตก้อนเชื้อเห็ดด้วยตนเองในที่สุด นักเพาะเห็ดหลายรายยินดีกับการซื้อก้อนเชื้อเห็ดมาเปิดดอกเพราะไม่เสี่ยงต่อก้อนเสีย แต่ทำไปๆไม่คุ้มทุนเพราะเวลาเห็ดเยอะราคากลับถูก เวลาเห็ดแพงกลับไม่มีดอกเห็ดให้เก็บ และต้นทุนการผลิต(ค่าก้อน)ก็สูงครึ่งหนึ่งของการผลิตเอง จึงแนะนำให้ทำก้อนเชื้อเองดีที่สุด
6.ผลิตเห็ดป้อนตลาดในท้องถิ่นเป็นหลัก(หนึ่งตำบลหนึ่งฟาร์ม หรือ หนึ่งอำเภอหนึ่งฟาร์มประมาณนั้น)อย่าเน้นตลาดกลางที่อยู่ห่างไกลเพราะเห็ดขนส่งไกลไม่ได้ น้ำมันแพง
7.เน้นชนิดเห็ดที่ตลาดต้องการ อย่าเน้นเห็ดที่ชอบ เช่น ท้องถิ่นต้องการเห็ดนางฟ้า แต่ใจสมัครรักการเพาะเห็ดหอมจีน คนท้องถิ่นไม่ทานเห็ดหอมจีนก็เจ๋ง เพาะเห็ดอื่นๆได้เป็นผลผลิตเสริม และเพื่อการศึกษานิสัยใจคอเตรียมการสำหรับอานาคต
8.เงินที่ได้จากการขายผลผลิตเป็นทุนหมุนเวียน ไม่ใช่กำไร พึงระลึกว่าเงินที่ได้จากการจำหน่ายผลผลิตต้องจักสรรเป็นทุนหมุนเวียน อย่างน้อย 50 เปอร์เซ็นต์ ไม่เช่นนั้น วัตถุดิบหมด ไม่มีเงินลงทุนใหม่ เพราะใช้เพลิน
9.วางแผนให้ได้ว่าจำหน่ายก้อนเป็นอาชีพเสริม หรือ อาชีพหลักดี หลายฟาร์มเคยเพาะดอกเห็ดต่อมาเห็นว่าขายก้อนเชื้อเห็ดดี เงินง่าย และเงินก้อน จึงขายก้อนจนไม่มีดอกเห็ดขาย ตลาดที่เคยรับซื้อดอกเห็ดเมื่อได้ดอกเห็ดไม่สม่ำเสมอก็ไม่รับอีกต่อไปจึงเสียตลาด ทั้งสองอย่างมีข้อดีข้อเสียต่างกัน ขายก้อนก็ได้เงินไว ได้เงินเป็นก้อน ไม่เสี่ยง แต่จะมีคนซื้อส่ม่ำเสมอหรือไม่ ขายดอกเห็ดก็ได้เงินทุกวัน แต่ก็ต้องรู้จักเก็บเงิน
10.ซื้อสัตย์กับลูกค้า ไม่ว่าลูกค้าจร หรือ ลูกค้าประจำ เก็บดอกเห็ดในระยะที่เหมาะสม ไม่แก่ ไม่เปียก ไม่แก้งเกินไป ไม่พ่นสารเคมี สด สะอาด

14 Octวิจัย และพัฒนาเห็ดให้เข้าสู่การเป็นเห็ดอุตสาหกรรม

ในหลายๆ ประเทศ เช่น ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน ญี่ปุ่น เกาหลี ไต้หวัน รัสเซีย สหรัฐอเมริกา กลุ่มประเทศในยุโรป เช่น เนเธอร์แลนด์ อังกฤษ ฝรั่งเศส ได้พัฒนาพันธุ์เห็ดพื้นเมืองให้เป็นพันธุ์การค้า โดยมีการพัฒนาสายพันธุ์อย่างต่อเนื่อง และผลิตจำหน่ายจนเป็นเห็ดเศรษฐกิจจำนวนหลายชนิด เห็ดเศรษฐกิจทั้งหลาย นอกจากผลิตเพื่อบริโภคสดหรือทำให้แห้ง ส่งจำหน่ายทั้งในประเทศและส่งออกไปต่างประเทศแล้ว ยังมีอีกหลายหน่วยงานและหลายสถาบันที่ศึกษา วิจัย และพัฒนาเห็ดให้เข้าสู่การเป็นเห็ดอุตสาหกรรม ตัวอย่างเห็ดอุตสาหกรรมในต่างประเทศ มีการแบ่งแยกตามชนิดของการประกอบการได้หลายสาขา เช่น

1. ประกอบการเป็นอาหาร ในลักษณะรูปแบบของเห็ดบรรจุกระป๋อง บรรจุขวด ซึ่งเห็ดที่นำมาใช้เป็นทั้งเห็ดป่า (wild mushrooms) หรือเห็ดพื้นเมืองที่เกิดเองในสภาพธรรมชาติ เช่น เห็ดกลุ่มเอคโตไมคอร์ไรซา (ectomycorrhizal mushrooms) เห็ดโคน (termite mushrooms) ที่ขึ้นที่จอมปลวก รวมทั้งเห็ดปลูก (cultivated mushrooms)

2. ประกอบการอาหารเสริม (dietary supplements) อาหารสุขภาพ (Nutriceutical products) ชนิดเห็ดที่นิยมใช้ได้แก่ เห็ดเข็มเงิน เข็มทอง (Flammulina velutipes)

3. ประกอบการเป็นยา (drug) หรือเป็นผลผลิตทางเภสัชกรรม (Phamaceutical products) ชนิดเห็ดที่นิยมใช้ได้แก่ เห็ดหลินจือ (Ganoderma lucidum) เห็ด Grifola frondosa , เห็ดหอม (Lentinula edodes) ซึ่งสารประกอบที่สกัดมาใช้เป็นสารพวก PSPC (Polysaccharide Protein Complex) และ Tricholoma mongolicum มีไกลโคโปรตีนชนิดแลกติน (lectin)

4. ประกอบการผลิตเครื่องสำอาง (Cosmetic agents) เช่น เป็นสารปรับผิวให้ขาว (skin whitening) ชนิดเห็ดที่นิยมใช้ได้แก่ เห็ดหอม (Lentinula edodes) เห็ดหูหนูขาว (Tremella fuciformis) เห็ดหลินจือ(Ganoderma lucidum)

5. ประกอบการใช้ผลิตเอนไซม์ ได้แก่ เซลลูโลไลติกเอนไซม์ เซลลูเลส ไซแลนเนส ไคติเนส เพอ-รอกซิเดส และเอนไซม์ไทโรซิเนส ชนิดเห็ดที่นิยมใช้ได้แก่ เห็ดสกุลนางรม

6. ประกอบการสารควบคุมทางชีวภาพ (Biological control) ยับยั้งจุลินทรีย์หลายชนิด เช่นเห็ดที่ใช้ควบคุมราสาเหตุโรคพืช ได้แก่ Oudemansiella radicata เห็ดที่ควบคุมแบคทีเรียสาเหตุโรคพืชบางกลุ่ม

7. ประกอบการเป็นสีย้อมใช้ย้อมเส้นด้าย ชนิดเห็ดที่นิยมใช้ได้แก่ เห็ดใน Order Aphyllophorales เช่น Phaeolus schweinitzii, Innotus radiotus, Ganoderma resinaceum และ Pisolithus tinctorius

8. ประกอบการรักษาสิ่งแวดล้อม (Mycoremediations) ได้แก่ การใช้เห็ด Gloeophyllum trabeum Poria monticola กำจัดและลดกลุ่มโลหะหนัก เช่น ตะกั่ว แคดเมียม ทองแดง หรือทำลายไดออกซิน(dioxin) ด้วยเห็ด Phlebia brevispora และ Pleurotus spp. บำบัดน้ำเสียจากสีย้อมด้วยเห็ด Pleurotus ostreatus

9. ประกอบการเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ในดิน ด้วยการเติมก้อนเชื้อเห็ดหรือวัสดุใช้เพาะเห็ดแล้วลงสู่ดินที่มีปัญหาขาดธาตุอาหาร สามารถช่วยปรับสภาพดินให้ดีขึ้น ช่วยการปลูกพืชได้ต่อไป

25 Sepธุรกิจแนวใหม่ ๆ ในการเพาะเห็ดฟางขายและเทคนิคในการปลูก

เห็ดฟางเป็นผลผลิตทางการเกษตรที่ปัจจุบันได้รับความนิยมในกลุ่มของผู้บริโภค เพราะราคาที่เพิ่มสูงขึ้น วันนี้ ใครที่ต้องการหารายได้เสริมจากการเพาะเห็ดฟางขาย และไม่จำเป็นต้องใช้พื้นที่มากมาฝาก เทคนิคการเพาะเห็ดฟางในตะกร้าพลาสติก การเพาะเห็ดฟางในตะกร้านี้เป็นวิธีการเพาะเห็ดฟางที่ประยุกต์ขึ้นมา แต่เดิมนั้นการเพาะเห็ดฟางแบบทั่วไปใช้พื้นที่ใน แนวราบ มาตรฐานของการเพาะเห็ดฟางในพื้นที่ราบ 1 ตารางเมตร ได้ผลผลิตได้ถึง 3 กิโลกรัม ถือว่ายอดเยี่ยมการเพาะเห็ดฟางแบบใน ตะกร้าจะใช้พื้นที่ในแนวสูงกับแนวราบของพื้นที่ตะกร้าที่เป็นทรงกระบอก โดยสามารถใช้ตะกร้าซักผ้า ตะกร้าใส่ผลไม้ ตะกร้าใส่ปลา ของชาวประมง คือไม่สูงมากประมาณ 1 ฟุต รอบ ๆ ตะกร้าจะมีตามีช่องด้านบนเห็ดก็สามารถออกได้ และสามารถนำตะกร้าซ้อนกันได้หลายชั้น เป็นลักษณะของการเพิ่มพื้นที่การออกดอกของดอกเห็ด ซึ่งวิธีนี้เป็นวิธีทำเหมาะกับทุกรูปแบบ

วัสดุที่เพาะเห็ดฟางนั่นมีอยู่เป็นจำนวนมาก เรียกว่า หันไปทางไหนก็หยิบจับมาใช้เป็นวัสดุในการเพาะได้ ยกตัวอย่างเช่น ฟางข้าว ถั่ว หรือเปลือกถั่วได้ทุกชนิด เปลือกมันสำปะหลัง ต้นข้าวโพดแห้ง (นำมาสับ และนำไปแช่น้ำก็สามารถนำมาเพาะได้เช่นกัน ) ผักตบชวา ต้นกล้วยหั่นตากแห้ง ทะลายปาล์ม หรือผลปาล์ม ขี้เลื่อยไม้เนื้ออ่อนทุกชนิด ทั้งนี้ ยังรวมไปถึง กระดาษก็สามารถนำมาเพาะเห็ดฟางได้ นอกจากนี้ ทีผ่านมานิยมนำ กระสอบป่านเก่า ๆ ผ่านการแช่น้ำมาแล้ว มาใช้เป็นวัสดุได้เช่นกัน เรียกได้ว่า อะไรที่มาจากธรรมชาติ และเก็บความชื้นได้ดี ก็สามารถนำมาเป็นวัสดุในการเพาะเห็ดฟางได้ทั้งสิ้น ทั้งนี้ ในแต่ละพื้นที่ก็อาจจะมีวัสดุที่แตกต่างกันไป แต่ที่ได้รับความนิยมในภาคใต้ ก็จะเป็นพวก ขุยมะพร้าว โดยขุยมะพร้าว 2 ส่วน นำมาผสมกับขี้วัว 1 ส่วน ซึ่งข้อดีของการใช้ขุยมะพร้าวกับขี้วัว ก็คือ เราจะได้ความชื้นและมีอาหารจากขี้วัว มาช่วยบำรุงให้เห็ดนั้นเติบโตได้เร็วขึ้น อย่างไรก็ตามที่ผ่านมา เกษตรกร มักจะนิยมใช้ฟางข้าว เพราะชื่อก็บอกอยู่แล้วว่า เห็ดฟาง บรรพบุรุษของเราจะใช้ฟางข้าวในการเพาะเห็ด หรือ เห็ดจะขึ้นเองตามกองฟาง แต่ปัจจุบันที่เราไม่พบเห็นเห็ดตามกองฟาง เหมือนในอดีต เพราะ ฟางข้าวมีสารเคมีตกค้าง จากการที่เกษตรกรใช้สารพิษ ในการฆ่าแมลง และใช้ปุ๋ยเคมีในการบำรุงข้าว เป็นสาเหตุที่เราไม่แนะนำให้ใช้ฟางข้าว เพราะนอกจากเห็ดจะไม่เจริญเติบโตเท่าที่ควรเพราะสารเคมีแล้ว สารพิษที่ตกค้างในฟางข้าวยังซึมผ่านเส้นใยของเห็ด เมื่อเราบริโภคเห็ดเข้าไปก็รับสารพิษเข้าไปด้วย

28 Augโอกาสทองของธุรกิจเห็ดต่อความต้องการของตลาด

ธุรกิจเพาะเห็ดถือว่าเป็นอาชีพหลักและอาชีพเสริมที่น่าสนใจ

เพราะเป็นงานที่ไม่ต้องจ้างคนดูแล เพราะต้องอาศัยความใส่ใจเป็นอย่างมาก ไม่จำเป็นต้องสร้างฟาร์มหรือโรงเรือนใหญ่โต เห็ดบางชนิดอาจรวมกันผลิตได้ โดยคนที่คิดจะเริ่มจากการปลูกเห็ดไม่ต้องกลัวว่าไม่มีตลาด เพราะหากเปรียบเทียบการบริโภคเห็ดของคนไทยในแต่ละภาคแล้วนั้น พบว่าภาคอีสานเป็นภูมิภาคที่บริโภคเห็ดจำนวนมากที่สุด รองลงมาเป็นภาคเหนือ ส่วนภาคกลางและภาคใต้เริ่มมีความนิยมมากขึ้น เนื่องจากกลุ่มคนอีสานที่กระจายตัวไปทำงานมากขึ้น ซึ่งหากต้องการเพาะเห็ดขายไม่จำเป็นต้องตามรสนิยม เพราะแม้ความชอบของผู้บริโภคแต่ละภาคจะต่างกัน แต่การกระจายของแรงงานได้นำเอาวัฒนธรรมการบริโภคไปด้วยเสมอ

เห็ดที่สามารถเพาะได้ในไทยมีอยู่หลายชนิด เช่น เห็ดหอม เห็ดฟาง เห็ดนางฟ้า เห็ดหูหนู เห็ดลินหจือ เห็ดภูฏาน เห็ดยานางิ เห็ดเป๋าฮื้อ และอื่นๆอีกมากมาย เนื่องจากอาชีพเพาะเห็ดขายยังไปได้สวยในประเทศไทย เพราะคนไทยชอบกินเห็ดกันมาก  เป็นอาหารสุขภาพที่สำคัญ ผลผลิตเห็ดในประเทศยังไม่เพียงพอต่อความต้องการของตลาด ประเทศไทยเรายังสั่งซื้อเห็ดจากจีนมากมาย จึงเป็นโอกาสทองของธุรกิจเห็ดเลยก็ว่าได้

การวางแผนการจัดตั้งฟาร์มเห็ดอย่างเป็นระบบ

จะช่วยให้การปฏิบัติงานเป็นไปโดยสะดวกราบรื่น ช่วยป้องกันปัญหาที่สำคัญหลายปัญหาด้วยกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งปัญหาอันเนื่องมาจากการปนเปื้อนของเชื้อโรคและการระบาดทำลายของแมลงศัตรูเห็ด การจัดการในทุกขั้นตอนทำได้โดยง่ายและมีประสิทธิภาพสูงซึ่งนั่นหมายถึงความได้เปรียบในด้านประสิทธิภาพในการผลิตผลผลิตมีต้นทุนต่ำ อันหมายถึงผลกำไรที่จะติดตามมา ซึ่งเป็นที่ปรารถนาของผู้ประกอบการเพาะเห็ดทั่วไป และคุณสมบัติของเห็ดที่เป็นทั้งอาหารและยาแล้ว เห็ดยังสามารถเข้าไปอยู่ในผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางได้อีกด้วย เช่น ครีมบำรุงผิวจากเห็ดแครง เพื่อลดริ้วรอย, สารสกัดจากเห็ดนางรมทองนางรมดอย ที่ช่วยกระตุ้นการสร้างคอลลาเจน

เห็ดเป็นพืชที่ให้ผลตอบแทนต่อหน่วยสูงในระยะเวลาอันรวดเร็ว

และผู้ปลูกเห็ดจะเน้นการผลิตเพียงอย่างเดียว การดูแลรักษาความสะอาดของฟาร์มจึงถูกละเลยก่อให้เกิดปัญหาการระบาดของโรคแมลง ตลอดจนศัตรูเห็ดชนิดอื่นๆตามมา ผลผลิตที่ได้ลดลงจนถึงขนาดเก็บเห็ดไม่ได้ก็มี การบริหารศัตรูเห็ดจึงมีความจำเป็นอย่างยิ่ง การบริหารศัตรูเห็ดไม่ให้ระบาดกระทบต่อผลผลิตเห็ด อันจะทำให้ฟาร์มเห็ดได้รับความเสียหายจำเป็นต้องควบคุมดูแลเอาใจใส่เป็นพิเศษ ซึ่งการรักษาความสะอาดอย่างถูกหลักอนามัยและบริเวณรอบโรงเรือนเป็นสิ่งสำคัญและจำเป็นอย่างยิ่ง ซึ่งอาจกระทำได้โดยการดูแลรักษาความสะอาดของผู้เข้าไปปฏิบัติงานหรือผู้เข้าไปเยี่ยมชมอย่างเคร่งครัด